تصمیم برای شروع فرایند درمان، اگرچه تصمیم آسانی نیست اما نشانهی تمایل به رشد و بهبود است. در این میان، انتخاب روانشناس مناسب گاهی از خود تصمیم برای شروع نیز سختتر است؛ چرا که درست در هنگام تصمیمگیری با انبوهی از نامها، کلینیکها، تبلیغات و ادعاهای مختلف روبهرو میشوید. یک انتخاب اشتباه، علاوه بر هدر رفتن هزینه و زمان، میتواند آسیبهای روانی جبران ناپذیری به همراه داشته باشد. بنابراین بسیاری از افراد هنگام جستوجوی روانشناس، با سوالاتی مانند: «چطور یک روانشناس خوب انتخاب کنم؟»، «از کجا بفهمم کدام روانشناس برای من مناسب است» و .. مواجه میشوند.
توجه به صلاحیت تخصصی و مجوز رسمی روانشناس، تطبیق دادن مسئله با حوزه کاری، رویکرد درمانگر و از همه مهمتر کیفیت ارتباط درمانی میان درمانجو و درمانگر از جمله مواردی هستند که به انتخاب اولیه یک درمانگر خوب کمک میکنند. با این حال، واقعیت این است که هیچ روانشناسی برای همهی افراد نمیتواند مناسب باشد، بر همین اساس در ادامه با توضیحات بیشتری به چالشها و سوالات احتمالی در فرایند انتخاب یک روانشناس خوب پاسخ داده شده است.
چرا انتخاب روانشناس مناسب اهمیت دارد؟
انتخاب روانشناس، یعنی انتخاب فردی که قرار است در یکی از حساسترین زمانهای زندگی، در بررسی افکار، احساسات، تصمیمات و .. همراه شما باشد. کیفیت این انتخاب ارتباط مستقیمی با روند درمان و بهبود شرایط زندگی و سلامتتان دارد. روانشناسی یک حوزه بسیار گسترده است و هیچ درمانگری نمیتواند در همهی زمینهها متخصص باشد، پس اگر درمانگر با مشکل شما آشنا نباشد یا رویکرد کاری او متناسب با مشکل شما نباشد، حتی بهترین تکنیکها هم ممکن است به نتیجه مطلوبی نرسند.
به علاوه، افراد در ویژگیهای شخصیتی، ارزشها و انتظارات با هم متفاوت هستند، همین مسئله موجب میشود برخی درمانگری با رویکرد تکلیفمحور، ساختاریافته و .. را ترجیح دهند، در حالی که برخی دیگر درمانگری با رویکرد تحلیلی، روانکاوانه و .. را بهتر بپذیرند. به همین دلیل انتخاب روانشناس باید متناسب با تفاوتها و نیازهای فرد باشد. همچنین بر اساس پژوهشها، از جمله (ساکلر و همکاران – ۲۰۲۴)، کیفیت ارتباط درمانی از پیشبینی کنندههای موفقیت درمان به حساب میآید. پس درمانگری که در حضور او احساس امنیت و بدون قضاوت شنیده شدن داریم، برای ادامهی درمان مناسبتر است.
برای انتخاب روانشناس خوب به چه معیارهایی توجه کنیم؟
انتخاب روانشناس باید یک انتخاب آگاهانه و حاصل بررسی مجموعهای از عوامل مجوزهای رسمی، مدرک تخصصی، رویکرد درمانی، اصول حرفهای و اخلاقی و .. باشد؛ و نباید اثرپذیر از تعداد لایکها و دنبال کنندگان شبکههای مجازی باشد. در ادامه به تفکیک و با جزئیات این موارد توضیح داده میشوند.
- صلاحیت علمی و مجوز حرفهای
اولین و مهمترین معیار اطمینان از صلاحیت حرفهای روانشناس است. روانشناس باید از مراکز رسمی کشوری که در آن سکونت دارد یا تحصیل کرده است، تاییدیه و مجوز رسمی داشته باشد.
- مدرک تخصصی و دانشگاهی
روانشناس باید دارای تحصیلات دانشگاهی معتبر در رشته روانشناسی باشد؛ حداقل مدرک برای کار در حوزه درمان کارشناسی ارشد است. گذراندن آموزشهای تکمیلی در حوزه رویکرد درمانی میتواند به حرفهایتر و به روز بودن روانشناس کمک کند.
- رویکرد و حوزه درمانی متناسب با مسئله مراجعه کننده
قبل از انتخاب روانشناس، باید مشخص کنید که برای چه مسئلهای به روانشناس نیاز دارید، چرا که با توجه به گستردگی حوزه روانشناسی هر روانشناس تنها میتواند در زمینههای به هم مرتبطی تخصص داشته باشد.
- رعایت اصول اخلاق حرفهای
رفتار محترمانه، محرمانه مانده اطلاعات، احترام به مرزهای حرفهای، عدم سوء استفاده از موقعیت و … از جمله اصول اساسی در انتخاب درمانگر است.
- شفافیت در رابطه با روند درمان
درمانگر باید بتواند رویکرد درمانی خود، متناسب بودن این رویکرد با مسئله شما، هدف درمان و چگونگی پیش رفتن کلی فرایند درمان را به صورت ساده و شفاف توضیح دهد.
از کجا بفهمیم یک روانشناس برای ما مناسب است؟
پس از بررسی مدارک و معیارهای اولیه، جلسات نخست (معمولاً ۱ تا ۳ جلسه اول) زمان ارزیابی تناسب متقابل است؛ به تجربه درونی خودتان در جلسات توجه کنید. در ادامه به نشانههای مثبت و منفی مهم در این زمینه اشاره شده است.
نشانههای مناسب بودن درمانگر:
- درمانگر سریع برچسب نمیزند و ارزیابی دقیق انجام میدهد.
- درباره هدف درمان و انتظارات واقعبینانه توضیح میدهد.
- شما در طول جلسات به طورکلی احساس امنیت و شنیده شدن دارید.
- به جای شما تصمیم نمیگیرد؛ بلکه به شما کمک میکند تا قدرت تصمیمگیری خود را رشد دهید.
- درباره محدودیتهای خودش صادق است و در صورت نیاز ارجاع میدهد.
نشانههای هشداردهندهی مهم که نامناسب بودن درمانگر را نشان میدهند:
- پرسشهای شما درباره روش درمان، هزینه یا تخصص و رویکردش را نادیده بگیرد.
- رفتار تحقیرآمیز، قضاوتی یا خارج از چارچوب رسمی داشته باشد.
- جلسات فاقد نظم و ساختار مرتبط با مسئله شما باشد.
روانشناس آنلاین بهتر است یا حضوری؟
رواندرمانی آنلاین و حضوری هر دو میتوانند در صورت ارائه توسط روانشناس متخصص، اثربخش باشند و هیچیک را نمیتوان بهطور مطلق بهتر دانست. انتخاب میان این دو روش به عواملی مانند نوع و شدت مشکل، شرایط زندگی، امکان دسترسی به درمانگر، ترجیحات فردی و کیفیت ارتباط درمانی بستگی دارد. جلسات آنلاین دسترسی آسانتر، صرفهجویی در زمان و امکان استفاده از خدمات درمانگران خارج از محل زندگی را فراهم میکنند، در حالی که درمان حضوری برای برخی افراد احساس ارتباط عمیقتر، تمرکز بیشتر و تعامل مستقیم با درمانگر را به همراه دارد. همچنین در برخی شرایط، مانند بحرانهای حاد نیازمند بستری شدن و … ، درمان حضوری انتخاب مناسبتری است.
چه زمانی باید روانشناس خود را تغییر دهیم؟
گاهی پس از چند جلسه مشخص میشود که سبک درمانگر، تخصص او یا نوع ارتباط شکلگرفته با نیازهای شما هماهنگ نیست و خود درمانگر نیز صادقانه این موضوع را بیان میکند. اما در برخی مواقع، ممکن است ما با روانشناسی با رفتار علمی و حرفهای مواجه نباشیم. در ادامه به برخی از معیارهای اساسی برای تغییر روانشناس میپردازیم.
|
اصول اساسی |
معیار خروج |
|
داشتن رفتار و اخلاق حرفهای |
پیشنهاد ارتباط خارج از چارچوب درمانی برخورد توهین آمیز عدم رازداری |
|
ارتباط درمانی امن |
قضاوت رفتارها، احساسات و افکار شما جدی نگرفتن تجربهها و نیازهای شما |
|
متخصص بودن در زمینه کاری |
دادن وعدههای غیر واقعبیانه؛ درمان در ۴ جلسه نداشتن پیشرفت پس از یک دوره طولانی |
|
علمی بودن فرایند درمان |
تحمیل ارزشها و عقاید شخصی دخالت دادن دین، مذهب و یا باورهای سیاسی شخصی |
معرفی چند کلینیک برای دریافت خدمات روانشناسی
نوجان کلینیک
نوجان کلینیک با تمرکز بر ارائه خدمات رواندرمانی به فارسیزبانان داخل و خارج از کشور، امکان دسترسی به مشاوره فردی، زوجدرمانی، خانوادهدرمانی، کودک و نوجوان و خدمات روانپزشکی را بهصورت آنلاین فراهم کرده است . این کلینیک از سال ۱۳۹۸ فعالیت خود را با همکاری بیش از ۴۰ درمانگر فارسیزبان از کشورهای مختلف از جمله ایران، کانادا، آمریکا و انگلستان و .. شروع کرده است.
مرکز مشاوره مهر
با تمرکز بر ارتقا سطح سلامت روان و کیفیت زندگی افراد جامعه در فضایی امن و آرام، خدمات مشاوره، روان درمانی، روان سنجی، برگزاری کارگاههای آموزشی تخصصی و عمومی و .. را به صورت حضوری و آنلاین ارائه میدهد.
کلینیک کیهان
با تمرکز بر پیشگیری از بروز بسیاری از مسائل و مشکلات با آموزش و درمان برای حل مسائل، به ارائه خدمات روان شناسی و مشاوره در زمینه زوج درمانی، خانواده درمانی، اختلالات روانی، نوروفیدبک و .. به صورت حضوری میپردازد.
کلینیک درون
با تمرکز بر ارائۀ رواندرمانی در دسترس و بهصرفه برای تنها ایرانیان خارج از کشور، در زمینه زوج درمانی، مشاوره پیش از ازدواج، آزمونهای روانی، تعارضات بین فردی، کودک، دوران نوجوانی و .. به ارائه خدمات درمانی آنلاین مشغول به کار است.
جمعبندی
انتخاب یک روانشناس خوب یکی از مهمترین تصمیمها برای شروع مسیر بهبود سلامت روان است. بهترین انتخاب، لزوما مشهورترین یا پرمخاطبترین روانشناس نیست؛ بلکه درمانگری است که از دانش تخصصی کافی برخوردار باشد، رویکرد مرتبط با مشکل شما داشته باشد و بتواند رابطهای امن، محترمانه و مبتنی بر اعتماد ایجاد کند. بهتر است قبل از انتخاب روانشناس، نیازهای خود را مشخص کنید، درباره تخصص و رویکرد درمانگر تحقیق کنید و به احساسی که در جلسات اولیه دارید، توجه کنید. احساس امنیت، شنیده شدن و داشتن یک مسیر درمانی مشخص با اصول اخلاقی و حرفهای، از مهمترین نشانههای یک رابطه درمانی مؤثر هستند. همچنین، مهمترین عامل در موفقیت رواندرمانی نه آنلاین یا حضوری بودن آن، بلکه تناسب روش درمان با نیازهای مراجع، تخصص درمانگر و شکلگیری یک رابطه درمانی مؤثر است.