درد زانو میتواند زندگی روزمره را دشوار کند. در چنین شرایطی، ممکن است راه رفتن، بالا رفتن از پلهها یا حتی ایستادن برای مدت زمانی طولانی دردناک شود. برای بسیاری از افراد مبتلا به اختلال مفصلی، جراحیهایی مانند تعویض مفصل زانو تسکین و فرصتی برای بازگشت به یک زندگی فعالتر را فراهم میکند.
بااینحال، در این زمینه سؤالات متعددی وجود دارد. چه کسانی به جراحی زانو نیاز دارند؟ راههای جایگزین این روش کداماند؟ دوره نقاهت پس از این جراحی چقدر طول میکشد؟ در این مطلب، به این سؤالات پاسخ داده شده تا پیش از جراحی زانو نکات مهم در این زمینه را بدانید.
چه کسانی واقعاً به جراحی زانو نیاز دارند؟
حتی بهترین دکتر ارتوپد نیز جراحی زانو را به همه افراد توصیه نمیکند. پزشکان برای ارزیابی شرایط افراد نیازمند جراحی زانو موضوعاتی فراتر از درد زانو را در نظر میگیرند. آنها برای بررسی تأثیر درد زانو بر زندگی روزمره فرد به این معیارها توجه میکنند:
- درد شدید مداوم: این درد با استراحت بهبود نمییابد، خواب فرد را مختل میسازد و با وجود مصرف داروهای مسکن همچنان ادامه مییابد.
- تأثیر درد بر عملکرد روزانه فرد: درد زانو زمانی نیازمند جراحی است که راه رفتن در مسافتهای کوتاه، بالا یا پایین آمدن از پلهها و ایستادن پس از نشستن را دشوار سازد.
- عدم پاسخ یا پاسخ ضعیف به درمانهای غیرجراحی: اگر فیزیوتراپی، تزریق مسکنها یا مصرف سایر داروها جهت کنترل درد فایدهای نداشته باشد، جراحی گزینه مناسبی است.
- تغییرات قابل مشاهده در مفصل زانو: پاهای خمیده، بیثباتی زانو و گرفتگی یا سفتی شدید زانو که حرکت را محدود میکند، به معنای نیاز به جراحی است.
سوال مهمی که پزشکان در چنین شرایطی میپرسند این است که آیا درد و ناراحتی زانو مانع زندگی عادی شما میشود؟ اگر پاسخ به این سؤال مثبت باشد، با وجود تلاش برای درمان بدون جراحی، ممکن است جراحی اقدام درستی باشد.
نکته مهم این است که سن بهتنهایی تعیینکننده نیاز افراد به جراحی زانو نیست. برخی از افراد در دهه ۵۰ زندگی خود به دلیل آسیبهای شدید به جراحی نیاز دارند و بعضی دیگر در دهه ۷۰ زندگی خود بدون نیاز به جراحی زانو بهراحتی زندگی میکنند.
آیا همیشه راهی غیر از جراحی وجود دارد؟
متخصصان ارتوپدی معمولا پیش از توصیه به جراحی روشهای درمانی دیگر را پیشنهاد میکنند. از جمله این روشها عبارتاند از:
- اصلاح سبک زندگی: در برخی موارد، کاهش وزن برای کاهش فشار روی مفاصل، انجام ورزشهایی مانند شنا و دوچرخهسواری و تقویت عضلات ران و ساق پا با ورزش میتواند نیاز به جراحی زانو را کاهش دهد.
- تجویز داروهای مناسب: گاهی اوقات، داروهای ضدالتهاب، داروهای تسکیندهنده درد کوتاهمدت یا پمادهای موضعی میتوانند در کاهش درد زانو مؤثر باشند.
- تزریق برخی آمپولها: تزریق استروئید جهت کاهش التهاب یا مکملهای ویسکوز برای بهبود روانکاری مفاصل در برخی موارد بهترین جایگزین جراحی زانو است.
- فیزیوتراپی: در برخی از موارد، فیزیوتراپی شامل برنامههای تقویتی منظم و ساختاریافته، تمرینات انعطافپذیری و تمرینات تعادلی به تسکین درد زانو میانجامد.
بسیاری از بیماران با انجام این اقدامات بهبود قابل توجهی را تجربه میکنند. جراحی زانو زمانی ضرورت مییابد که این روشهای درمانی به طور مداوم شکست بخورند.
آرتروسکوپی چه تفاوتی با تعویض مفصل دارد؟
گاهی اوقات، جراحی تعویض مفصل زانو یا آرتروپلاستی با آرتروسکوپی اشتباه گرفته میشود. آرتروپلاستی و آرتروسکوپی هر دو نوع جراحیهای رایجی هستند که برای درمان بسیاری از بیماریهای مفاصل نظیر زانو، لگن و شانه به کار میروند.
در طول آرتروپلاستی، جراح مفصل را با یک جایگزین مصنوعی تعویض میکند. بسته به میزان آسیب، ممکن است بخشی از مفصل یا کل مفصل شما جایگزین شود. در مقابل، آرتروسکوپی به یک روش کمتر تهاجمی گفته میشود. در این روش، پزشکان از یک لوله نازک با ابزارهای ویژه به نام آرتروسکوپ برای ترمیم قسمتهای آسیب دیده مفصل استفاده میکنند.
این دو روش جراحی در این زمینهها با یکدیگر تفاوت دارند:
- هدف جراحی: هدف اصلی هر دو روش بازیابی عملکرد مفاصل است. آرتروپلاستی بیشتر در درمان درد مفاصل لگن، زانو، مچ دست و پا یا آرنج کاربرد دارد. در مقابل، آرتروسکوپی برای ترمیم بافت آسیبدیده در مفصل یا تشخیص مشکلات مفصلی استفاده میشود. آرتروسکوپی معمولا برای مشکلات اولیه یا متوسط مفصلی ناشی از مشکلات ساختاری خاص مناسبتر است.
- مزایای هر روش: آرتروپلاستی و آرتروسکوپی هر دو میتوانند درد را کاهش داده و عملکرد مفصل را بهبود ببخشند. بااینحال، آرتروسکوپی با عفونت کمتر، بهبودی سریعتری و حداقل درد و آسیب بافتی همراه میشود. در مقابل، آرتروپلاستی برای افراد با آسیبهای شدید مفصلی مناسب است و نتایج طولانیمدتی دارد.
- میزان خطرات و عوارض احتمالی هر روش: آرتروپلاستی عموما یک روش تهاجمیتر است و معمولا میزان خطر بالاتری دارد. ممکن است بعد از آرتروپلاستی به عنوان یک جراحی مجدد به آرتروسکوپی نیاز داشته باشید. علت آن نیز میتواند مسائلی مانند سفتی مفصل زانو و عفونت باشد.
در مجموع، انتخاب هر یک از این روشها بر عهده ارتوپد است. او با در نظر گرفتن شرایط و وضعیت هر بیمار بهترین روش را پیشنهاد میکند.
دوران نقاهت جراحی زانو چقدر طول میکشد؟
معمولا اگر زخم عمل جراحی بهخوبی بهبود یابد و بتوانید با خیال راحت راه بروید، از بیمارستان مرخص میشوید. بیشتر افراد میتوانند ۱ تا ۳ روز پس از جراحی، بیمارستان را ترک کنند. پیش از ترک بیمارستان، یک فیزیوتراپ یا کاردرماننگر درباره فعالیتهای روزانه و برنامههای ورزشی به شما توضیحات لازم را ارائه میدهد. انجام تمرینات منظم در اوایل دوران نقاهت به قدرت و حرکت طولانیمدت زانو کمک میکند.
حدود ۱۰ روز پس از ترخیص از بیمارستان، باید بخیههای عمل کشیده شوند. پس از حدود ۶ هفته بعد از عمل نیز باید به پزشک خود مراجعه کنید. در این نوبت ویزیت، روند بهبودی شما توسط پزشک ارزیابی میشود.
در صورت جراحی تعویض مفصل زانو، اصلاح سبک زندگی شما اهمیت مییابد. در چنین شرایطی، باید از انجام برخی فعالیتها نظیر کشش بیش از حد، ورزشهای پربرخورد و پریدن تا آخر عمر خودداری کنید. همچنین، در برخی شرایط، به شما توصیه میشود که تا آخر عمر پس از انجام درمانهای دندانپزشکی یا جراحیهای دیگر، آنتیبیوتیک مصرف کنید. این کار خطر ابتلا به عفونت مفصل تعویض شده را کاهش میدهد.
چگونه پزشک مناسب را انتخاب کنیم؟
انتخاب یک پزشک مناسب در درمان مؤثر شما نقش مهمی دارد. برای انتخاب یک پزشک خوب باید میزان تخصص و تجربه او را در نظر بگیرید. تجهیزاتی که پزشک جهت تشخیص و درمان بیماریها به کار میبرد نیز بر این تصمیم تأثیر میگذارد. در نهایت، میتوانید نظرات کاربران در پلتفرمهای آنلاین نوبتدهی را بخوانید. در این پلتفرمها، کاربران درباره تجربه درمان خود توسط پزشکان مختلف موضوعات مهمی را مطرح میکنند. مطالعه این نظرات به شما دیدگاه جامعی درباره هر پزشک ارائه داده و انتخاب شما را سادهتر میکند.
کلام آخر
جراحی زانو روشی است که در صورت عدم موفقیت درمانهای دارویی و فیزیوتراپی به کار میرود. انتخاب بهترین روش جراحی زانو (آرتروپلاستی یا آرتروسکوپی) بر عهده پزشک متخصص ارتوپد است. با دریافت نوبت از بهترین دکتر ارتوپد تهران یا شهر خود، وضعیت پزشکی شما ارزیابی شده و بهترین روش درمانی انتخاب میشود.
منابع
healthcare
nhs
health.ucdavis
chennaiortho
medical.transforminglives
healthline