بسیاری از بیماریهای زنان بی سر و صدا آغاز میشوند، بدون درد و همراه با تغییراتی کوچک که سهل انگارانه به خستگی، استرس یا شرایط روزمره نسبت داده میشوند. همین بیتوجهی به ظاهر ساده گاهی باعث میشود تشخیص یک مشکل مهم ماهها به تعویق بیفتد. آگاهی از نشانههای هشدار دهنده و شناخت زمان مناسب برای مراجعه به پزشک، نقش مهمی در حفظ سلامت باروری و عمومی زنان دارد. مراجعه به موقع به متخصص زنان میتواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند و شانس درمان موفق را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
در ادامه نظر دکتر فریبا دژکام، متخصص زنان و زایمان در تهران را در این باره میشنویم.
درباره دکتر فریبا دژکام
دکتر فریبا دژکام جراح و متخصص زنان و زایمان و نازایی با شماره نظام پزشکی ۳۸۲۳۲ از جمله پزشکان شناخته شده در این حوزه هستند که تحصیلات پزشکی و دوره تخصص خود را در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران به پایان رساندهاند. ایشان علاوه بر فعالیتهای درمانی، هفت سال هم در دانشگاههای مختلف تدریس کرده و در تربیت دانشجویان پزشکی نقش داشتهاند.
دکتر دژکام دارای بورد تخصصی در حوزه جراحیهای زیبایی زنان هستند و در سال ۲۰۲۴ موفق به اخذ فلوشیپ جراحی زنان با مدرک گرید ۲ از کشور آمریکا شدهاند. این افتخار علمی در کنار بیش از ۲۰ سال سابقه فعالیت حرفهای مستمر در زمینه تشخیص، درمان و انجام جراحیهای مرتبط با بیماریهای زنان، نشان دهنده تخصص و تسلط بالای ایشان در این حوزه است. نام فریبا دژکام برای بسیاری از بیماران با دقت در تشخیص، تجربه بالا و رویکرد علمی در درمان گره خورده است.
خانم دکتر، شایعترین علائمی که بیماران جدی نمیگیرند چیست؟
به تجربه دیدهام که بسیاری از بیماران، علائمی را که در ظاهر خفیف هستند، جدی نمیگیرند و همین مسئله باعث میشود بیماری در مراحل پیشرفتهتر تشخیص داده شود. از شایع ترین این موارد میتوان به علائم زیر اشاره کرد:
- تغییرات در نظم قاعدگی
- کم و زیاد شدن حجم خونریزی
- دردهای شدید و غیرقابل تحمل قاعدگی
- ترشحات زیاد و بدبو
این تغییرات میتوانند نشانه اختلالات هورمونی، تنبلی تخمدان یا مشکلات رحمی باشد. تغییر رنگ، خارش، سوزش یا تداوم ترشح میتواند نشانه عفونت یا برهم خوردن تعادل طبیعی محیط واژن باشد. همچنین دردهای خفیف اما مکرر در ناحیه لگن، احساس فشار در زیر شکم یا درد هنگام رابطه جنسی از مواردی هستند که بیماران اغلب آنها را به خستگی یا استرس نسبت میدهند اما این علائم گاهی نشانه بیماریهای مهمتری هستند.
چه دردهایی در ناحیه لگن نیاز به بررسی فوری دارند؟
دردهای لگنی همیشه بیخطر نیستند و بعضی از آنها نیاز به بررسی فوری دارند. اگر درد به صورت ناگهانی و شدید شروع شود یا با علائمی مثل تب، تهوع، استفراغ، ضعف، سرگیجه یا خونریزی غیرطبیعی همراه باشد باید در سریعترین زمان ممکن ارزیابی پزشکی انجام شود.
چنین دردهایی میتوانند نشانه مشکلاتی مانند پارگی کیست تخمدان، پیچخوردگی تخمدان، عفونت شدید لگنی یا حتی حاملگی خارج از رحم باشند که در بعضی موارد وضعیت اورژانسی ایجاد میکنند.
چه تغییراتی در قاعدگی هشدار دهنده است؟
هر تغییری در الگوی طبیعی قاعدگی که ناگهانی، مکرر یا قابل توجه باشد باید بررسی شود. اگر فاصله بین پریودها به طور محسوس کمتر از ۲۱ روز یا بیشتر از ۳۵ روز شود اگر خونریزی بسیار شدیدتر از گذشته باشد یا لختههای بزرگ دیده شود اگر مدت زمان قاعدگی طولانیتر شود یا لکه بینی بین دو پریود اتفاق بیفتد، همه اینها میتوانند هشدار دهنده باشند.
قطع ناگهانی قاعدگی در سنین باروری هم نیاز به بررسی دارد چون ممکن است به بارداری، اختلالات هورمونی، مشکلات تخمدان یا شرایط دیگر مربوط باشد. از طرف دیگر، درد شدید قاعدگی که با گذشت زمان بیشتر شود یا به درمانهای معمول پاسخ ندهد گاهی نشانه آندومتریوز یا مشکلات ساختاری رحم است. قاعدگی باید برای هر زن الگویی مشخص داشته باشد و هر انحراف معنادار از آن، ارزش ارزیابی تخصصی دارد.
چه زمانی علائم ساده میتوانند نشانه بیماری جدی باشند؟
بعضی علائم در ظاهر سادهاند اما وقتی تداوم پیدا میکنند یا با علائم دیگر همراه میشوند میتوانند خبر از یک بیماری مهم بدهند. برای مثال درد هنگام رابطه جنسی اگر مکرر باشد نباید عادی تلقی شود. این درد میتواند ناشی از عفونت، خشکی واژن، آندومتریوز یا حتی مشکلات ساختاری در ناحیه لگن باشد. همچنین تغییرات پوستی ناحیه تناسلی مانند زخم، زگیل، تبخال یا ضایعاتی که دیر خوب میشوند، حتما باید بررسی شوند چون گاهی با عفونتهای ویروسی یا ضایعات پیش سرطانی ارتباط دارند.
در برخی موارد هم علائمی مانند افزایش وزن ناگهانی، ریزش موی شدید، جوشهای مقاوم به درمان و بینظمی قاعدگی در کنار هم میتوانند نشانه یک اختلال هورمونی مانند سندروم تخمدان پلی کیستیک باشند. نکته مهم این است که سادگی ظاهری علائم نباید باعث بیتوجهی شود، چون آنچه اهمیت دارد، تداوم، شدت و همراهی آنها با سایر نشانههاست.
پیام شما به زنانی که علائم را پشت گوش میاندازند چیست؟
پیام من به همه زنان این است که سلامت خود را در اولویت قرار دهند و هیچ علامتی را که تکرار میشود یا با شرایط طبیعی بدنشان متفاوت است بیاهمیت ندانند. بسیاری از بیماریهای زنان اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شوند، به خوبی قابل درمان هستند و حتی میتوان از بروز عوارض جدیتر جلوگیری کرد. اما وقتی مراجعه به تعویق میافتد ممکن است بیماری پیشرفت کند و درمان پیچیدهتر، طولانیتر و پرهزینهتر شود.
ترس از معاینه، نگرانی از شنیدن تشخیص یا مشغلههای روزمره نباید باعث شود زنان سلامتی خود را نادیده بگیرند. مراجعه به پزشک، نشانه توجه به خود و مسئولیت پذیری در قبال بدن است نه نشانه اضطراب یا بزرگ نمایی مشکل.
دکتردکتر؛ موثرترین مشاورهها از بهترین متخصصان
علائم زنان همیشه واضح نیستند و گاهی با نشانههایی خفیف پیش میروند. به همین دلیل توجه به تغییرات بدن، پیگیری علائم ماندگار و مراجعه به پزشک متخصص، نقشی اساسی در پیشگیری، تشخیص زودهنگام و درمان موفق بیماریها دارد. اگر شما هم با علائمی مانند دردهای لگنی، تغییرات قاعدگی، ترشحات غیرطبیعی یا سایر نشانههای هشدار دهنده روبهرو هستید بهتر است بررسی تخصصی را به تعویق نیندازید. برای دریافت مشاوره و رزرو نوبت ویزیت، میتوانید از طریق پلتفرم نوبتدهی دکتردکتر اقدام کنید و مسیر پیگیری سلامت خود را با اطمینان بیشتری آغاز کنید.