جدیدترین مطالب پزشکی و سلامت در سایت پزشکین



آموزش و راهنمای دوران بارداری ( حاملگی )

1

 

  • با بزرگ شدن رحم ممكن است خانم باردار، دردهاي مبهمي را در كشاله ران احساس كند . اغلب اين درد ها با استراحت رفع مي شود . اگر اين گونه دردها مداوم شود بايد به پزشك يا ساير كاركنان بهداشتي مراجعه شود.

تهوع همراه با استفراغ يا بدون آن :

اين حالت بخصوص به هنگام صبح، يكي از اولين نشانه هاي حاملگي واز عوارض شايع اين دوران است كه اغلب در اواخر ماه سوم خود به خود بهبود مي يابد . براي مقابله با اين ناراحتي خوردن يك تكه نان برشته يا بيسكويت قبل از برخاستن از رختخواب ، مصرف غذا به مقدار كمتر ولي در دفعات بيشتر در طول روز ، خودداري از مصرف غذاهاي نفاخ،چرب و پرادويه توصيه مي شود

در صورت داشتن استفراغ هاي شديد ، مكرر و به دفعات زياد به كاركنان بهداشتي مراجعه شود.

تكررادرار:

در ابتداي بارداري معمولا به علت بزرگ شدن رحم وفشار آن بر روي مثانه دفعات ادرار كردن بيشتر مي شود.بعدها ممكن است به علت تغيير وضع رحم وخارج شدن آن از لگن، فشار آن بر مثانه كمتر شدو اين حالت از بين برود. ولي در اواخر حاملگي با پايين آمدن سر جنين به داخل لگن وفشار ناشي ازآن دوباره تكرر ادرار ديده مي شود. توصيه مي شود خانم باردار از مصرف مايعات قبل از خواب خوداري كند. ضمنا هرگز ادرار خودرا نگه ندارد زيرا اين كار باعث مشكلات ادراري مي شود.در صورتي كه تكرر ادرارهمراه با سوزش و درد زير شكم باشد نشانه عفونت ادراري است وبايد با كاركنان بهداشتي درماني مشورت شود.

خستگي وخواب آلودگي:

در اوايل حاملگي بيشتر زنان احساس خستگي و خواب آلودگي مي كنند.معمولا اين حالت بعداز ماه چهارم بارداري بر طرف مي شود. استراحت بيشتر و تغذيه صحيح در اين مواقع لازم است. يبوست: بسياري از خانمها كه در حالت عادي اجابت مزاج طبيعي دارند ممكن است به علت تغييرات هورمورني و كند شدن حركات روده ها وكاهش فعاليت جسماني در حاملگي دچار يبوست شوند.مصرف زياد مايعات درطول روز(حدود ۶ليوان درروز)،استفاده از ميوه وسبزيجات تازه،مصرف غذاهاي حاوي فيبر زياد مثل نان سبوس دار وعادت به اجابت مزاج در ساعات معيني از روز درجلوگيري از اين حالات موثر است. مصرف ملين در حاملگي توصيه نمي شود،به جز مواردي كه پزشك يا ماما تجويز مي كند.

تنگي نفس:

به علت بزرگ شدن رحم وافزايش فشار آن به قسمت پايين ريه ها ونيز اثرات هورمون هاي مربوط به بارداري ، ممكن است مختصري احساس تنگي نفس و تند شدن تنفس ايجاد شود. گذاشتن چند بالش زير سروشانه ها و قرار گرفتن به حالت نيمه نشسته و اجتناب از پرخوري در كاهش تنگي نفس به هنگام خوابيدن كمك مي كند . در صورت پيشرفت اين حالت حتما بايد با پزشك يا ماما مشورت شود.در ماه آخر بارداري ، زماني كه سر جنين در داخل لگن قرار مي گيرد ، نفس كشيدن براي مادر راحت تر مي شود.

زياد شدن ترشحات مهبل (واژن ):

درطول حاملگي ترشحات واژن افزايش مي يابد كه اين ترشحات سفيد رنگ يابي رنگ ، غليظ وبد بو است. در اين موارد لازم است ناحيه تناسلي خشك نگه داشته شده و بهداشت رعايت شود. در صورتي كه رنگ ترشحات زرد يا مايل به سبز شده با خارش ، سوزش ويا بوي بد همراه باشد بايد به پزشك يا ماما مراجعه شود.

گرفتگي عضلات پا:

ازنيمه بارداري به علت بزرگي رحم وفشار روي اعصاب، گرفتگي عضلات پاها شايع است . گرم نگه داشتن و ماساژ عضلات ، باعث كم شدن گرفتگي عضلات و كاهش درد مي شود . چنانچه با اين اقدامات گرفتگي عضلات رفع نشد، ممكن است علت آن ، اختلال كلسيم باشد . در اين صورت بهتر است با پزشك مشورت شود.

كمر دردو پشت درد :

در برخي خانم ها بزرگ شدن رحم باعث انحراف مهره هاي كمر ، به سمت جلو شده ودرد پشت وكمر ايجاد مي كند .استراحت و پوشيدن كفش پاشنه كوتاه ، استفاده از كمربند مخصوص حاملگي ، انجام حركات ورزشي مناسب و گرم نگه داشتن اين قسمت ها در كاهش درد موثر است .توصيه مي شود اين مادران بر روي تشك سفت بخوابند .

واريس:

در حاملگي گاهي به علت افزايش وزن بدن، سنگيني رحم و فشار آن به رگهاي بزرگ در لگن و سياه رگهاي پشت ران و ساق پا ، جريان خون مختل شده وواريس ايجاد مي شود . در اين حالت عروق پا متورم و دردناك است. درد و ناراحتي ناشي از واريس را مي توان با استراحت و نگه داشتن پاها (ساق وران) در سطحي بالاتر از سطح بدن ،كم كرد. مادر بايد دراز كشيده و پاهاي خود را روي صندلي يا چند بالش قرار دهد وازايستادن يا نشستن به مدت طولاني خودداري كند. پوشيدن جورابهاي مخصوص با مشورت پزشك ياماما نيزدر اين موارد توصيه مي شود.

درد كشاله ران:

با بزرگ شدن رحم ممكن است خانم باردار، دردهاي مبهمي را در كشاله ران احساس كند . اغلب اين درد ها با استراحت رفع مي شود . اگر اين گونه دردها مداوم شود بايد به پزشك يا ساير كاركنان بهداشتي مراجعه شود.

بي خوابي:

با افزايش ماههاي حاملگي به علت بزرگ شدن شكم ،حركات جنين،درد پشت،كمردرد و تنگي نفس به تدريج خوابيدن براي مادر مشكل مي شود .نوشيدن طك لیوان شير گرم قبل از رفتن به بستر، گذاشتن كيسه آب گرم برروي پاها ، چند دقيقه قدم زدن در هواي آزاد ، حمام كردن با آب گرم و نخوردن غذاهاي سنگين در رفع بي خوابي موثراست .ضمنا بزرگي شكم و فشار رحم به رگهاي خوني كه از پشت آن رد مي شود باعث اختلال در رسيدن خون به جنين وبعضي اندامهاي زن باردار بايد درماههاي آخر از خوابيدن به پشت خودداري كند.

سوزش دل:

يكي از شايع ترين شكايات زنان حامله سوزش سردل يا ترش كردن است كه معمولا در اثر برگشت محتويات معده به مري بوجود مي آيد.در اكثر خانمهاي باردار اين حالت خفيف است وبا مصرف غذا با حجم كمتر ودر وعده هاي بيشتر ، حذف غذاهاي دير هضم ،چرب وسرخ كرده از رژيم غذايي وخودداري از تندخوردن غذا بهبود مي يابد. در صورتي كه با رعايت اين موارد باز هم سوزش سردل ادامه داشت به كاركنان بهداشتي مراجعه شود.

خارش:

از نيمه دوم بارداري به بعد به علل مختلف از جمله بزرگ شدن رحم ،به تدريج عضلات وپوست شكم كشيده مي شود.در اين حالت برخي از خانمها از خارش پوست شكم و گاهي ساير نواحي بدن شكايت دارند. پوشيدن لباسهاي گشاد وآزاد،حمام كردن با آب ولرم و استفاده كمتر از صابون در محل خارش،همچنين مالين محلول هاي نرم كننده براي كاهش خارش مفيد است. خاراندن پوست سبب خارش بيشتر مي شود بنابراين بهتراست از ان كار خودداري ودر صورت شديدبودن خارش ويا ايجاد ضايعات پوستي در ناحيه خارش به پزشك يا ماما مراجعه شود.

احساس ضعف وسستي:

به علت تغييرات هورموني ناشي از حاملگي ممكن است مادر احساس ضعف وبي حالي كند .در اين موارد استفاده از هواي تازه ومحيط آرام ودور از ازدحام ، تنفس عميق ، انجام حركات ورزشي سبك،خودداري از تغيير وضعيت ناگهاني مثلا از حالت نشسته به حالت ايستاده يا حالت خوابيده به نشسته توصيه مي شود .

ويار:

بعضي از زنان در بارداري به مواد خاصي در اطراف خودحساس مي شود.مثلا از برخي بوها يا غذاها شديدا ناراحت مي شوند،يا برعكس به خوردن برخي مواد تمايل پيدا مي كنند. ويار غذايي شديدترين نوع ويار در حاملگي است.گاهي تمايلات ناجوري در خانمهاي باردار ديده ميشود . مانند خاك خوري ،خوردن برفك يخچال ويا ساير مواد مضر . لازم است اين افراد ضمن خودداري ازاين كار ، باپزشك يا ماما مشورت كنند .زيرا ممكن است اين حالت به علت كمبود ماده خاصي در بدن باشد.

گاهِي خانم باردار ممكن است بطور ناگهاني يا تدريجي دچار ناراحتي هايي شود كه بي توجهي به آن موجب وقوع عوارض ناگوار براي او يا جنين ويا هردو مي شود . براي جلوگيري از بروز اين عوارض آگاهي از علائم خطر ضروري است.در صورت مشاهده اين علائم بايدهر چه زودتر به پزشك متخصص يا ساير كاركنان بهداشتي مراجعه شود :

-خونريزي يا هر گونه لكه بيني -كاهش حركات جنين در نيمه بارداري(بخصوص ماههاي آخر)

-آبريزش

-سردرد مداوم

-تاري ديد وسرگيجه

-تب ولرز

-ورم صورت ودست ها

-استفراغ هاي شديد دمداوم ويا خوني -درد زير شكم يا درد مشابه درد قائدگي ويا درد پهلوها

-افزايش ناگهاني وزن

-سوزش ادرار

-زردي

-ضايعات پوستي مانند ضايعات بيماري آبله مرغان،سرخچه و… خونريزي در نيمه اول حاملگي بخصوص سه ماهه اول اغلب از علائم سقط يا حاملگي خارج رحم ويا بچه خوره(مول) است .اين حالت در نيمه دوم حاملگي بويژه سه ماهه سوم علامت جدا شدن زودتر از موعد جفت از ديواره رحم ويا پايين قرار گرفتن جفت در رحم است كه همه اين موارد براي مادرو جنين خطر آفرين مي باشد.

تغذيه:

همانطوريكه اشاره شد در دوران بارداري جنين كاملا وابسته به مادر است و مواد غذايي كه مادر مصرف مي كند ازراه جفت به جنين مي رسد . بنابراين تغذيه مناسب مادر باردار علاوه بر تامين سلامت خودش ، در سلامت جنين و نوزاد آينده هم نقش مهمي دارد . غذاي روزانه خانم باردار بايد داراي همه گروه هاي غذايي باشد چون استفاده از يك گروه غذايي ، همه مواد لازم را تامين نمي كند. گروههاي غذايي عبارتند از :

۱-گروه غلات؛

موادغذايي اين گروه منبع خوبي براي توليد انرژي است.مانند انواع نان مخصوصا نان سبوس دار،برنج،ماكاروني، جو، گندم،ذرت، ضمنا مخلوط غلات وحبوبات مانند عدس پلو و لوبيا پلو منبع خوبي از پروتئين براي مادر باردار است.

۲- گوشت و جانشين هاي آن ؛

اين گروه غذايي پروتئين وآهن بدن راتامين مي كنندو موادغذايي موجود در اين دسته براي خون سازي ،تكامل سيستم عصبي ورشد جنين لازمند.مانندانواع گوشت قرمز،مرغ،ماهي،تخم مرغ،انواع مغزها (گردو،بادام ،پسته،فندق و…)،انواع حبوبات(عدس،لوبيا،نخودو…)به منظور جلوگيري از سرايت بيماري انگلي حتما بايد گوشت كاملا پخته شود.

۳- شير وفرآورده هاي آن مانند پنير،ماست،كشك؛

مصرف اين مواد هم كلسيم بدن مادر را تامين كرده و هم براي استخوان بندي جنين و شكل گيري واستحكام دندانهاي او در آينده ضروري است .علاوه بر كلسيم اين گروه داراي مواد مغزي ديگري مثل انواع ويتامين هاي آوب است. ۴- سبزي ها وميوه ها ؛اين گروه شامل انواع سبزي ها مثل كاهو، هويج، گوجه فرنگي ، سيب زميني ، جعفري و انواع ميوه هاي تازه و خشك (توت خشك ، كشمش ،انجيرو…) است كه شامل ويتامين هاي مورد نياز بدن و مقداري آهن هستند.

يكي از مهمترين ويتامين هاي مورد نياز بدن ويتامين ث است.مصرف سبزيجات وميوه جات بصورت تازه اين ويتامين را براي بدن تامين مي كند. زيرا طبخ اين مواد ويتامين ث را ازبين مي رود. در مورد مصرف سيب زميني توصيه مي شود ابتدا كاملا تميز شسته شده و با پوست پخته شود.

باتوجه به آنچه كه گفته شد، مصرف مقداركافي مواد غذايي حاوي كلسيم ، پروتئين،ويتامين C وهم چنين اسيدفوليك در دوران بارداري سلامت مادر و جنين را تامين مي كند .

اسيدفوليك ماده اي است كه مصرف آن بخصوص در سه ماهه اول حاملگي براي رشد سيستم عصبي جنين لازم است .سبزيجاتي مثل گل كلم واسفناج منبع خوبي براي اسيد فوليك مي باشد.

در بارداري چون مصرف مواد غذايي به تنهايي افزايش نياز مادر به آهن وسايرموادمورد نيازرا تامين نمي كند ،مصرف قرص آهن ومولتي ويتامين از شروع ماه پنجم تا سه ماه بعد از زايمان واسيد فوليك از ابتدا تا پايان بارداري توصيه مي شود در خانم هايي كه تصميم به بارداري مي گيرند وزمان مشخصي را براي حاملگي خود در نظر دارند، مصرف اسيدفوليك ازسه ماهه قبل ازبارداري تاپايان بارداري توصيه مي شود.

توجه: غذاهاي چرب ،شيريني ،مواد تحريك كننده مثل چاي وقهوه در بارداري بايد با احتياط خورده شود.

روابط زناشويي:

تمايل جنسي زنان بارداردرمراحل مختلف حاملگي تغييرمي كند. احساس لذت بيشتر ويا حتي تنفر از داشتن نزديكي دربارداري كاملا طبيعي است . تمايلات جنسي مردان هم ممكن است تغيير كند . اين احساسات متفاوت اغلب به علت تغييرات هورموني زنان ويا تصورات هر دو طرف در مورد وضعيت جسماني زن باردار وموقعيت خاص او در اين دوران مي باشد .در يك حاملگي سالم ، نزديكي تا قبل از ماه آخر حاملگي ضرري ندارد .مشروط به اينكه راحتي زن رعايت شده و وضعيت قرار گرفتن بدن او طوري باشدكه به شكم وي فشار وارد نشود .

خانم هايي كه در حاملگي هاي قبلي خود سابقه سقط ،خونريزي ،پارگي كيسه آب وزايمان زودرس دارند ، بايد از نزديكي در سه ماه اول وآخر خودداري كنند. بهداشت دهان ودندان: با توجه به اهميت مراقبت از دندان ها در حاملگي ،زن باردار بهتراست در طول بارداري حداقل يكبار توسط دندانپزشك معاينه شود.حداقل يكبار مسواك زدن در روز (قبل از خواب )ضروري است.

با پيشرفت حاملگي به علت افزايش هورمون ها ممكن است لثه ها متورم و پر خون شده و خونريزي از لثه ها پيش آيد ، اگر خونريزي زياد شده و بيش از چند روز ادامه يابد لازم است با دندانپزشك مشورت شود. بهداشت روان: آرامش مادر از مسائلي است كه امروزه بسيار مورد توجه قرار دارد .ثابت شده است كه اضطراب وهيجانات زن حامله بر سلامت جنين تاثير مي گذارد .

آرامش رواني مادربخصوص نزديك زايمان اهميت زياذي دارد. پدر خانواده مي تواند بيشترين نقش را در فراهم كردن محيطي آرام و دور از اضطراب براي همسرش داشته باشد.

مصرف دارو :

اكثر داروها مي توانند از جفت عبور كرده و به جنين رسيده و اثرات زيان باري براي جنين ونوزاد ايجاد كنند. از آنجايي كه بيشترين اثرات سوء داروها و مواد مضر در سه ماهه اول حاملگي است لذا در اين مدت بايد از مصرف دارو بدون تجويز پزشك ، همچنين از كشيدن سيگار يا تنفس در فضاي آلوده به دود سيگار و همچنين انجام هر نوع عكسبرداري پزشكي بدون اجازه پزشك خودداري شود كشيدن سيگار ،نوشيدن الكل ،مصرف خودسرانه دارودر بارداري براي سلامت مادر ونوزاد خطرناك است.

ورزش:

بهترين ورزش در بارداري،پياده روي در هواي آزاد است.خانم باردارمي تواند حدودنيم ساعت درروز وحداقل سه بار در هفته پياده روي كند . راه رفتن باعث تقويت عضلات شكم شده و درماه هاي آخربه راحت انجام شدن زايمان كمك مي كند . انجام تمرينات بسيارساده در بارداري ضمن حفظ اندام مادر در كاهش انقباض عضلات لگن وران وكاهش كمردرد ودردپشت مؤثر بوده ومادر رااز نظر جسمي و روحي براي زايمان آماده مي كند

اجتناب ازتماس با افراد بيمار:

ابتلاء مادرباردار به برخي بيماري هاي عفوني مثل سرخجه عوارض متعددي در جنين ايجاد مي كند.لذا زن باردار بايد ازتماس با افراد مبتلا به بيماري هاي عفوني مثل سرخجه وهپاتيت و آبله مرغان دوري كنند.تزريق واكسن بيماري هاي مثل سرخجه وهپاتيت به زنان قبل ازبارداري، از ابتلاءآنان به اين بيماري ها دردوران بارداري جلوگيري مي كند . در صورتي كه خانم باردار با افراد مبتلا به اين بيماري ها تماس داشته و قبلا برعليه آن ايمن نشده باشد، حتما بايد با پزشك مشورت نمايد.

اشتراک:


نظر خود را بیان کنید



امتیاز گوگل یادتون نره :)